امنیت سایبری و نهاد خانواده

به مناسبت روز جهانی خانواده

فائزه حسین­‌زادگان[۱]

بسیاری از ما از خطرات و آسیب‌­هایی که فضای مجازی می­تواند برای کودکان و نوجوانان و حتی افراد بزرگسال به همراه داشته باشد باخبریم. پژوهش­ها و مطالعات بسیاری در این زمینه انجام شده و هزاران بررسی موردی در این خصوص صورت گرفته است.

مدیریت مصرف رسانه­ای خانواده‌­ها و هم­چنین چگونگی سالم­‌سازی این محیط، دغدغه‌­ای است که پژوهشگران این حوزه را به خود مشغول کرده و مناقشات بسیاری را نیز در پی داشته است. عده‌­ای راهکار مدیریت فضای مجازی را در محدودسازی و فیلترینگ این فضا می­دانند اما برخی این راه را بی­راه‌ه­ای می­دانند که نتیجه­‌بخش نخواهد بود. محافظت از خانواده و حفظ امنیت اعضای آن در دنیای مجازی، به خصوص حمایت از کودکان در برابر خشونت­های مجازی و جلوگیری از سوء استفاده از آن­ها در این محیط، از جمله اولویت­های مهم سازمان­های جهانی است.

هر ساله در ۱۵ ماه مه که از سوی یونسکو به عنوان «روز جهانی خانواده» نام­گذاری شده است، سازمان­های جهانی در ابعاد مختلفی به نقش رسانه­های مجازی در تغییر و تحول خانواده­ها و تاثیرات مثبت و یا منفی آن بر روح خانواده می پردازند. پیام­رسان­ها و شبکه­های اجتماعی نیز به سهم خود نقش بزرگی در این تغییرات داشته و خواهند داشت.

حضور و فعالیت در پیام­رسان­ها و شبکه­های اجتماعی جنس متفاوتی نسبت به حضور منفعلانه در فضای مجازی دارد؛ در این شبکه­ها افراد به صورت فعال به برقراری ارتباط با سایر کاربران می­پردازند و بر همین مبنا خطرات رفتارهای آسیب­زا از سوی دیگران نیز افزایش می­یابد.

رفتارهای آزاردهنده از جمله اشکال جدید مزاحمت در فضای مجازی در جهان رو به افزایش است و به یک معضل تبدیل شده است؛ در واقع تنها تفاوت آن با آزار و اذیت­های گذشته در این است که به صورت آنلاین و اینترنتی انجام می­شود. نوع معمول این آزار و اذیت­ها که عده­ای از آن با عنوان نوعی از حملات سایبری یاد می­کنند، دادن نظرات نامناسب و رکیک، ارسال پیام­های متعدد و غیرضروری به افراد ناشناس، انتشار شایعات آنلاین و حتی اظهارات جنسی می­باشد. اکثر موضوعاتی که در هنگام حملات سایبری مورد استفاده قرار می­گیرند ظاهر افراد، هوش، نژاد، جنسیت و تمایلات جنسی است. آن‌چه که خشونت مجازی را از دیگر انواع خشونت متمایز می‌کند این است که در این نوع از خشونت، آثار فیزیکی قابل مشاهده‌ای وجود ندارد، بلکه باعث شرایط ناپایدار روحی یا عاطفی می‌شود، در نتیجه این نوع از خشونت به خاطر تاثیرات روحی و روانی مخربی که بر جای می‌گذارد تفاوتی با خشونت فیزیکی ندارد.[۲]

در حقیقت وجه تمایز خشونت مجازی با دیگر انواع خشونت در سهولت ارتکاب آن است، به طوری که یک فرد می‌تواند به راحتی با جمع‌آوری اطلاعات از فرد یا افرادی دیگر مرتکب این نوع خشونت شده و  آسیب‌های آن بر زندگی تعداد زیادی از افراد اثرگذار خواهد بود.

بدیهی است که کودکان و نوجوانان و حتی سالمندان و بزرگسالانی که با سازوکار ارتباط در فضای مجازی آشنایی چندانی ندارند، بیشتر در معرض آسیب و آزار قرار گرفته و در مواردی مورد سودجویی مالی، احساسی و جنسی قرار می­گیرند. به همین دلیل سازمان­های جهانی علاوه بر تاکید بر لزوم آموزش رفتار صحیح در دنیای مجازی، به والدین توصیه می­کنند تا ضمن آشنا کردن فرزندان­شان با آسیب­ها و باید و نبایدهای رفتاری در این محیط، به نکات امنیتی و پیش­گیرانه که توسط نهادهای امنیتی و پلیس سایبری اعلام می­شود توجه لازم داشته باشند.

پلیس فضای سایبری برای امنیت هرچه بیشتر خانواده چند نکته کاربردی را ارائه کرده که آگاهی به آن­ها می­تواند از وقوع آسیب جلوگیری کرده و یا در مواقع نیاز چاره­جو باشد:[۳]

  • روش استفاده از کامپیوتر را آموخته و بیاموزید چگونه برخی کاربردها را مسدود کنید.
  • کامپیوتر را در فضای تردد افراد قرار دهید نه در اتاق شخصی تا بتوانید زمان استفاده فرزندتان مانیتور را مشاهده کنید.
  • با فرزندتان یک ایمیل را مشترک استفاده کنید تا بتوانید پیام‌هایش را مشاهده کنید.
  • سایت‌های مورد علاقه فرزندتان را نشانه­گذاری (Book Mark) کنید تا دسترسی به آن­ها برایش ساده باشد.
  • زمانی را صرف آموزش رفتار صحیح در فضای مجازی برای فرزندانتان کنید.
  • فرزندان­تان را از رفتن به اتاق­های گفتگو خصوصی منع کنید، از نرم­افزارهای فیلترینگ یا تنظیمات امنیتی مرورگر یا سرویس­دهنده اینترنت خود برای مسدود کردن مورد فوق استفاده کنید. بدانید که ارسال پیام در یک اتاق گفتگو آدرس الکترونیکی شما را به سایرین نمایش می­دهد.
  • از فرزندتان درباره فعالیت­های مجازی­اش پرس­وجو کنید و به او اطمینان­خاطر دهید که می­تواند همه­چیز را با شما به اشتراک بگذارد.
  • در صورت دریافت پیام­های غیراخلاقی یا تهدیدآمیز یک کپی از پیام را برای سرویس­دهنده اینترنت خود ارسال و آن را گزارش کنید.

علاوه بر ضرورت آموزش و آشنایی با نحوه صحیح استفاده از فضای مجازی، انتخاب یک محیط مناسب‌سازی شده و مطمئن برای فعالیت در بستر ارتباطات آنلاین نیز از مهم‌ترین نکاتی است که می‌بایست به آن توجه کرد. اپلیکیشن‌ها و پیام‌رسان‌هایی که نسبت به صحت محتوای منتشرشده و هم‌چنین انتشار محتوای اخلاقی در بستر خود حساس و نکته‌سنج هستند، می‌توانند محیط مناسب‌تری را برای استفاده همه اعضای خانواده از فضای مجازی فراهم کنند. برخی از شبکه‌های اجتماعی بستر مناسب‌تری برای اشتراک محتوای علمی و آموزشی دارند و برخی دیگر صرفا در دسته‌بندی سرگرمی و اوقات فراغت قرار می‌گیرند.

پیام‌رسان سروش‌پلاس نیز امنیت روانی کاربران خود را در بالاترین اولویت قرار داده و با نظارت بر مطالب منتشر شده در کانال‌های رسمی و غیررسمی، خود را نسبت به محتوای ارسالی توسط صاحبان کانال ها مسئول می‌داند. علاوه بر این، دسته‌بندی کانال‌های کودک در بخش ویترین سروش‌پلاس، محیطی امن و مطمئن را برای حضور و فعالیت کودکان سروش‌پلاسی فراهم کرده و انواع مطالب علمی، آموزشی، بازی و سرگرمی را در اختیار آن‌ها می‌گذارد. هم‌چنین بخش پشتیبانی کانال‌های سروش‌پلاس در صورت دریافت گزارش مبنی بر مشاهده و انتشار هرگونه محتوای مغایر با موازین اخلاقی در کانال‌های رسمی و غیررسمی، به مدیریت تذکر داده و در صورت تکرار کانال مربوطه را حذف خواهد کرد.

فعالیت و حضور امن و آسوده همه اعضای خانواده ایرانی در سروش‌پلاس، رسالتی مهم برای این پیام‌رسان و مسئولیتی خطیر برای دست‌اندرکاران آن است. امید است تا به بهترین نحو ممکن به این هدف دست یابیم./

[۱] . دانشجوی کارشناسی ­ارشد جامعه ­شناسی. دانشگاه علامه طباطبایی

[۲]. https://www.newslaw.net

[۳] . https://cyberpolice.ir/node/144357

 

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *